8 tội danh không còn án tử hình từ ngày 1/7

8 tội danh gồm: Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109); Phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114); Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh (Điều 194); Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250); Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421); Gián điệp (Điều 110); Tham ô tài sản (Điều 353); Nhận hối lộ (Điều 354).

Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh.

Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ ngày 1/7.

Chuyển sang hình phạt chung thân cho tử tù

Về điều khoản chuyển tiếp, Luật quy định hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày 1/7 với người phạm 8 tội trên mà chưa thi hành án thì không thi hành và Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.

Quốc hội giao Tòa án nhân dân Tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và các cơ quan có liên quan tổ chức rà soát người bị kết án tử hình thuộc diện này để thực thi theo quy định mới.

Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết một trong những căn cứ bỏ án tử hình với 8 tội trên là thực tế trong thời gian qua không áp dụng. Việc bỏ hình phạt tử hình với các tội cũng phục vụ hoạt động hợp tác quốc tế, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy các quan hệ ngày càng bền chặt và tin tưởng lẫn nhau.

Riêng với tội Tham ô tài sản và tội Nhận hối lộ, sau khi bỏ hình phạt tử hình, nhằm bảo đảm thu hồi tài sản và khuyến khích người phạm tội tích cực khai báo, luật quy định người bị kết án tù chung thân chỉ có thể được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt khi chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng.

Bổ sung tội Sử dụng trái phép chất ma túy

Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự bổ sung tội Sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256a) theo hướng chỉ xử lý đối với những người đang trong quá trình cai nghiện hoặc vừa kết thúc quá trình cai nghiện ma túy mà tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.

Cơ quan soạn thảo cho rằng, ma túy là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến các loại tội phạm khác như trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản. Vì vậy chính sách hình sự nghiêm khắc hơn cần được áp dụng để giảm cầu ma túy, chặn đứng mối quan hệ cung, cầu. Chính sách này cũng phù hợp trong bối cảnh số người nghiện ma túy đang có xu hướng gia tăng.

Ngoài ra, Chính phủ cho rằng nghiện ma túy đang có xu hướng trẻ hóa. Một bộ phận giới trẻ dễ bị rủ rê, lôi kéo vào con đường sử dụng trái phép chất ma túy, tìm tới ma túy để giải tỏa áp lực trong cuộc sống. Nếu không có biện pháp “giảm cầu” hữu hiệu thì nguy cơ về việc ảnh hưởng đến chất lượng nguồn lao động và giống nòi là vấn đề nhức nhối đang được đặt ra.

Nâng mức hình phạt tù, hình phạt tiền với một số tội

Luật vừa thông qua cũng quy định tăng mức hình phạt tù khởi điểm với một số tội về môi trường, an toàn thực phẩm, ma túy như: Vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 236), Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248), Tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249), Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251), Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317)…

Chính phủ cho biết việc tăng mức hình phạt nêu trên là phù hợp với yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong thời điểm hiện nay và những năm tiếp theo. Mức phạt này có tính đến các yếu tố biến động của giá cả, thu nhập bình quân đầu người (mức lương cơ sở tăng 2,04 lần, thu nhập bình quân đầu người tăng 2,02 lần) tại thời điểm năm 2015 với thời điểm hiện tại.